ویژگیهای تشخیصی:

ویژگی اصلی اختلال شخصیت اسكیزوئید، یك الگوی فراگیر كناره گیری از روابط اجتماعی و دامنة محدود بیان هیجانها در موقعیتهای بین فردی است. این الگو از اوایل بزرگسالی آغاز شده و در زمینه های مختلف ظاهر می شود. افراد مبتلا به اختلال شخصیت اسكیزوئید، ظاهراً میلی به صمیمیت ندارند، نسبت به فرصتهای موجود برای گسترش روابط نزدیك بی تفاوت به نظر می رسند و به نظر می رسد كه از عضویت در خانواده یا گروههای اجتماعی دیگر رضایت چندانی به دست نمی آورند. آنها به جای بسر بردن با دیگران، ترجیح می دهند وقت خود را به تنهایی سپری كنند. آنها اغلب از لحاظ اجتماعی منزوی یا «تنها» به نظر می رسند و تقریباً همیشه فعالیتها و سرگرمیهای انفرادی را انتخاب می كنند كه مستلزم تعامل دیگران نیست.

 آنها تكالیف مكانیكی یا انتزاعی مانند بازیهای رایانه ای یا ریاضی را ترجیح می دهند. این افراد ممكن است علاقة چندانی به تجربه های جنسی با فرد دیگر نداشته باشند و از فعالیتهای معدودی لذت می برند. معمولاً لذت بردن از تجربه های حسی، بدنی یا بین فردی مانند قدم زدن در ساحل به هنگام غروب و یا داشتن روابط جنسی اندك است. این افراد، احتمالاً دوستان نزدیك یا محرم اسراری به جز یك خویشاوند درجه اول ندارند. اغلب به نظر می رسد افراد مبتلا به اختلالات شخیصت اسكیزوئید نسبت به تأیید یا انتقاد دیگران بی تفاوت هستند و ظاهراً از آنچه كه دیگران ممكن است دربارة آنها فكر كنند ناراحت نمی شوند. آنها ممكن است به ظرایف طبیعی تعامل اجتماعی توجه نكنند و اغلب پاسخهای مناسبی به نشانه های اجتماعی نمی دهند، به طوری كه از لحاظ اجتماعی بی كفایت، سطحی یا در خود فرو رفته به نظر می رسند. آنها معمولاً واكنش پذیری آشكار هیجانی ندارند و از ظاهری «موقر» برخوردارند و به ندرت حالات بیانگر یا جلوه های چهره ای مانند لبخند زدن و تكان دادن سر از خود نشان می دهند. آنها ادعا می كنند كه هیجانهای شدید مانند خشم یا شادی را به ندرت تجربه می كنند. اغلب عاطفة محدودی نشان می دهند و به نظر، سرد و گوشه گیر می آیند. اگر چه، در شرایط كاملاً غیر عادی كه این افراد دست كم به طور موقت در آشكار ساختن خود احساس راحتی می كنند، ممكن است اعتراف نمایند كه احساسهای دردناكی را به ویژه در ارتباط با تعاملهای اجتماعی دارند. هرگاه این الگوی رفتاری صرفاً درطی سیر اسكیزوفرنیا، یك اختلال خلقی همراه با ویژگیهای روان پریشی، سایر اختلالهای روان پریشی یا یك اختلال فراگیر رشد رخ دهد یا هرگاه ناشی از اثرات مستقیم فیزیولوژیایی یك بیماری عصب شناختی (مانند صرع قطعة گیجگاهی) یا سایر بیماریهای جسمانی باشد، تشخیص اختلال شخصیت اسكیزوئید را نباید مطرح كرد.

 

ویژگیها و اختلالهای همراه:

افراد مبتلا به اختلال شخصیت اسكیزوئید ممكن است در بیان خشم، حتی در پاسخ به تحریك مستقیم، مشكل ویژه ای داشته باشند كه موجب این تصور می شود كه زندگی آنها بدون هدف است و در ظاهر ممكن است از اهداف خود منحرف باشند. چنین افرادی اغلب نسبت به شرایط نامساعد به گونه ای منفعل واكنش نشان می دهند و در ارائة پاسخ مناسب به رویدادهای مهم زندگی با مشكل مواجهند. افراد مبتلا به این اختلال به علت نداشتن مهارتهای اجتماعی و بی میلی نسبت به تجربه های جنسی دوستیهای اندكی دارند، به ندرت قرار ملاقات می گذارند، واغلب ازدواج نمی كنند. كاركرد شغلی آنها ممكن است مختل باشد، به ویژه هنگامی كه درگیری بین فردی مورد نیاز باشد، ولی هرگاه تحت شرایط انزوای اجتماعی یا به تنهایی كار كنند،ممكن است كاركرد خوبی داشته باشند.افراد مبتلا به این اختلال به ویژه در پاسخ به فشار روانی، ممكن است به دوره های بسیار كوتاه روان پریشی مبتلا شوند (كه از چند دقیقه تا چند ساعت طول می كشند.) دربعضی موارد، اختلال شخصیت اسكیزوئید، ممكن است به عنوان پیشایند پیش مرضی اختلال هذیانی یا اسكیزوفرنیا ظاهر شود. افراد مبتلا به این اختلال ممكن است گاهی اختلال افسردگی عمده را نشان دهند. اختلال شخصیت اسكیزوئید اغلب با اختلال شخصیت اسكیزوتایپی، پارانویایی و اجتنابی به طور همایند ظاهر می شوند.

 

ویژگیهای خاص وابسته به فرهنگ، سن و جنسیت:

افرادی كه به زمینه های فرهنگی مختلف تعلق دارند گاهی رفتارهای دفاعی و شیوه های بین فردی را نشان می دهند كه ممكن است به اشتباه عنوان اسكیزوئید بر آنها گذاشته شود.برای مثال، كسانی كه از محیطهای روستایی به شهرهای بزرگ نقل مكان می كنند ممكن است با «جمود هیجانی» واكنش نشان دهند كه امكان دارد چند ماه طول بكشد و به صورت فعالیتهای انفرادی، عاطفة محدود و اختلالهای ارتباطی دیگر ظاهر شود. مهاجرانی كه از كشورهای دیگر آمده اند گاهی بی احساس، كینه جو و بی تفاوت قلمداد می شوند. اختلال شخصیت اسكیزوئید ممكن است ابتدا در كودكی و نوجوانی به همراه انزواطلبی، روابط ضعیف با همسالان و كم آموزی در مدرسه ظاهر می شود كه این كودكان و نوجوانان را به گونه ای متفاوت نشان داده و باعث می شود تا آنها در معرض آزار و اذیت قرار گیرند. تشخیص اختلال شخصیت اسكیزوئید در مردان اندكی بیشتر مطرح می شود و ممكن است در آنها اختلال بیشتری را موجب شود.

 

شیوع:

اختلال شخصیت اسكیزوئید در موقعیتهای بالینی به ندرت دیده می شود.

 

الگوی خانوادگی:

اختلال شخصیت اسكیزوئید ممكن است در بستگان افراد مبتلا به اسكیزوفرنیا یا اختلال شخصیت اسكیزوتایپی شیوع زیادی داشته باشد.

 

تشخیص افتراقی: (بر اساس معیارهای كتاب DSM-IV-TR )

اختلال شخصیت اسكیزوئید را می توان از اختلال هذیانی، اسكیزوفرنیا، واختلال خلقی همراه با ویژگیهای روان پریشی متمایز كرد چون این اختلالها همه با یك دوره از نشانه ها ی پایدار روان پریشی (مانند هذیانها و توهمها) مشخص می شوند. برای مطرح كردن تشخیص اضافی اختلال شخصیت اسكیزوئید، این اختلال شخصیت باید قبل از آغاز نشانه های روان پریشی ظاهر شده و پس از آنكه نشانه های روان پریشی بهبود یافتند، پایدار بماند.هنگامی كه فردی یك اختلال روان پریشی مزمن از محور I (مانند اسكیزوفرنیا) را دارد كه اختلال شخصیت اسكیزوئید، مقدم بر آن است، باید اختلال شخصیت اسكیزوئید را روی محور II و به دنبال آن اصطلاح «پیش مرضی» را در پرانتز ثبت كرد. ممكن است تفكیك اختلال شخصیت اسكیزوئید از انواع خفیفتر اختلال اتیستیك و از اختلال آسپرژر بسیار مشكل باشد. گونه های خفیف تر اختلال اتیستیك و اختلال آسپرژر بر اساس تعامل اجتماعی به شدت مختل رفتارها علایق كلیشه ای متمایز می شوند. اختلال شخصیت اسكیزوئید را باید از تغییر شخصیت ناشی از یك بیماری جسمانی متمایز كرد كه در آن، این صفات به واسطة اثرات مستقیم یك بیماری جسمانی بر دستگاه عصبی مركزی به وجود می آیند. همچنین این اختلال را باید از نشانه هایی كه ممكن است در ارتباط با مصرف مزمن مواد ظاهر شوند (مانند اختلال مرتبط با كوكائین كه به گونه ای دیگر مشخص نشده است)، متمایز كرد. ممكن است اختلالهای دیگر شخصیت با اختلال شخصیت اسكیزوئید اشتباه گرفته شوند زیرا ویژگیهای مشترك معینی دارند. بنابر این، تمایز میان این اختلالها بر مبنای تفاوت در ویژگیهای بارزآنها، مهم است. با این وجود، هرگاه فردی از ویژگیهایی برخوردار باشد كه علاوه بر اختلال شخصیت اسكیزوئید، با ملاكهای یك یا چند اختلال شخصیت دیگر نیز مطابقت كند، تمام تشخیصها را می توان مطرح كرد. اگر چه خصوصیتهایی مانند انزوای اجتماعی و عاطفة محدود در اختلالهای شخصیت اسكیزوئید، اسكیزوتایپی و پارانویایی شایع هستند، ولی اختلال شخصیت اسكیزوئید را می توان با فقدان تحریفهای شناختی و ادراكی از اختلال شخصیت اسكیزوتایپی، وبا فقدان سوء ظن و افكار پارانویایی از اختلال شخصیت پارانویایی تفكیك كرد. انزوای اجتماعی در اختلالهای شخصیت اسكیزوئید را می توان از انزوای اجتماعی در اختلال شخصیت اجتنابی كه ناشی از ترس از دستپاچگی یا بی كفایتی و پیش بینی افراطی طرد شدن است، متمایز كرد. در مقابل، افراد مبتلا به اختلال شخصیت اسكیزوئید، كناره گیری فراگیرتر و میل محدودتری برای روابط صمیمانة اجتماعی دارند. افراد مبتلا به اختلال شخصیت وسواسی- جبری نیز ممكن است كناره گیری آشكار اجتماعی را نشان دهند كه از شیفتگی به كار و ناراحتی از هیجانها ناشی می شود ولی آنها از توانایی بالقوه برای روابط صمیمانه برخوردارند. افرادی كه «یكه و تنها» هستند ممكن است آن دسته از صفات شخصیت را نشان دهند كه به نظر اسكیزوئید می آیند. تنها هنگامی كه این ویژگیها انعطاف ناپذیر و ناسازگارانه بوده و موجب اختلال كاركردی یا پریشانی ذهنی قابل ملاحظه شوند، اختلال شخصیت اسكیزوئید را تشكیل می دهند.

 

 

منبع: روان شناسی برای همه